Araçta lastik patladığında ilk hedef lastiği hemen değiştirmek değil, aracı güvenli bir yerde durdurmaktır. Direksiyonu sıkıca tutup ani fren ve keskin manevradan kaçınmak gerekir. Trafik, yol eğimi veya görüş koşulları güvenli değilse araçtan inmeden yol yardımını aramak en doğru seçenektir.
Lastik patlaması nasıl anlaşılır?
Araç bir tarafa çekebilir, direksiyonda titreşim başlayabilir veya tekerlek tarafından düzenli vuruntu sesi gelebilir. Lastik basınç uyarısı da basınç kaybını gösterebilir. Bu belirtilerde hızlanmaya devam etmeyin ve aracın tepkisini sakin biçimde değerlendirin.
Yüksek hızda ani ses duyulduğunda refleks olarak sert fren yapmak aracın dengesini bozabilir. Gazı kademeli bırakın, direksiyonu iki elle kontrol edin ve mümkün olduğunca düz çizgide yavaşlayın. Dörtlü ikaz lambalarını açarak çevredeki sürücülere sorun olduğunu gösterin.
Güvenli duruş yeri nasıl seçilir?
Aracı trafiğin aktığı şeritte bırakmayın. Mümkünse geniş emniyet alanı, dinlenme tesisi, otopark veya düz ve sağlam bir zemin seçin. Viraj çıkışı, tepe arkası, dar köprü, yumuşak banket ve eğimli zemin lastik değiştirmek için uygun değildir.
Jantı korumak için uzun mesafe ilerlemeyin; ancak birkaç metre ileride belirgin biçimde daha güvenli bir alan varsa öncelik can güvenliğidir. Hızınızı çok düşük tutun. Güvenli alan bulunamıyorsa profesyonel destek çağırıp araç içinde, trafik durumuna göre emniyetli konumda bekleyin.
Aracı durdurduktan sonra ilk adımlar
- Park frenini uygulayın ve vitesi uygun park konumuna alın.
- Motoru kapatın, dörtlü ikazları açık bırakın.
- Yolcu ve çocukları trafik tarafına çıkarmayın.
- Reflektif yeleği araçtan inmeden önce giyin.
- Uyarı üçgenini yol ve mevzuat koşullarına uygun güvenli mesafeye yerleştirin.
Üçgen yerleştirmek için trafiğe girmek tehlikeliyse bunu yapmaya çalışmayın. Yol güvenliği, ekipmanı eksiksiz kullanmaktan önce gelir. Gece veya kötü havada görünürlük daha düşük olacağından yol yardımını tercih etmek daha güvenli olabilir.
Lastiği kendiniz değiştirmeden önce
Aracın kullanım kılavuzunda kriko noktalarını, stepne basıncını ve bijon prosedürünü kontrol edin. Her araçta kaldırma noktası ve ekipman yapısı aynı değildir. Elektrikli ve hibrit araçlarda yanlış noktaya kriko yerleştirmek alt bölümdeki sistemlere ciddi zarar verebilir.
Zemin düz, sert ve araç trafikten yeterince uzaktaysa değişime geçin. Araç eğimdeyse, zemin kaygansa, kriko hasarlıysa veya fiziksel olarak işlemi güvenle yapamıyorsanız yardım çağırın. Krikoyla kaldırılmış aracın altına hiçbir koşulda girmeyin.
Gerekli ekipmanlar
- Araca uygun ve basıncı kontrol edilmiş stepne
- Sağlam kriko ve bijon anahtarı
- Reflektif yelek ve uyarı üçgeni
- İş eldiveni ve el feneri
- Tekerlek takozu
- Bijon kilidi anahtarı varsa ilgili aparat
- Kullanım kılavuzu ve yol yardım bilgileri
Bu ekipmanı bagajın en altında dağınık bırakmayın. Yolculuk öncesinde krikonun çalıştığını, anahtarın bijonlara uyduğunu ve stepnenin havasını kontrol edin. Eksik aparat, patlak lastik anında stepne bulunmaması kadar ciddi bir sorun yaratabilir.
Lastik değiştirme sırası
Jant kapağı varsa kılavuzdaki yönteme göre çıkarın. Araç yerdeyken bijonları tamamen sökmeden hafifçe gevşetin. Ardından krikoyu yalnızca belirtilen kaldırma noktasına yerleştirin ve lastik zeminden ayrılacak kadar aracı kaldırın.
Bijonları çıkarıp güvenli bir yerde tutun. Patlak lastiği iki elle kendinize doğru alın, stepneyi göbeğe yerleştirip bijonları önce elle tutturun. Bijonları çapraz sırayla kademeli sıkmak tekerleğin düzgün oturmasına yardımcı olur.
Aracı yavaşça indirip lastik zemine temas ettiğinde bijonları yine çapraz sırayla sıkın. Doğru sıkma değeri araç üreticisinin bilgisinde yer alır; imkân varsa tork anahtarı kullanılmalıdır. Krikoyu çıkarıp ekipmanı ve patlak lastiği bagajda sabitleyin.
İnce stepneyle ne kadar gidilir?
Geçici stepnelerin hız ve mesafe sınırı modele göre değişir. Lastiğin üzerindeki uyarı ve araç kılavuzu esas alınmalıdır. Geçici stepneyle normal sürüşe dönmek yerine doğrudan güvenli bir servis noktasına, belirtilen sınırlar içinde gidin.
Farklı boyuttaki stepne aracın frenleme ve viraj davranışını etkileyebilir. Ani hızlanma, sert fren ve yüksek hızdan kaçının. Dört mevsim kullanılan tam boy stepne bile uzun süre bagajda kaldıysa basınç ve yaş açısından kontrol edilmelidir.
Lastik tamir kiti varsa
Bazı araçlarda stepne yerine kompresör ve sızdırmazlık sıvısı bulunur. Bu kitler her hasarı onaramaz; yanak yırtığı, büyük kesik veya jant hasarında kullanılmamalıdır. Ürünün son kullanma tarihi ve kullanım adımları araç kılavuzundan kontrol edilmelidir.
Kit uygulandıktan sonra izin verilen hız ve mesafe sınırına uyun. Servise lastikte sızdırmazlık sıvısı bulunduğunu söyleyin. Kiti kullandıktan sonra tüpün yenilenmesi ve kompresörün tekrar hazırlanması gerekir.
Değişimden sonra hangi kontroller yapılmalı?
Gösterge panelinde uyarı olup olmadığını kontrol edin ve düşük hızda aracın davranışını dinleyin. Tekerlekten ses, sallanma veya çekme varsa sürüşe devam etmeyin. İlk uygun noktada lastik basıncını ve bijon sıkılığını profesyonel olarak kontrol ettirin.
Patlak lastiğin onarılabilir olup olmadığı içten incelemeyle belirlenir. Sadece dışarıdan bakarak güvenli karar verilmez. Aracı yeniden kullanmadan önce stepne ve yol ekipmanını tamamlayın; ikinci bir sorun için hazırlıksız kalmayın.
Yol yardımı ne zaman çağrılmalı?
Yoğun trafik, dar banket, kötü hava, karanlık, eğimli zemin, eksik ekipman veya fiziksel güçlük varsa değişimi kendiniz yapmayın. Jant hasarlıysa, birden fazla lastik zarar gördüyse ya da aracın altında başka bir hasar görünüyorsa çekici gerekebilir. Konumunuzu yol adı, yön ve yakın kilometre bilgisiyle net aktarın.
Lastik değişimini önceden güvenli bir alanda kılavuzla denemek acil durumda zaman kazandırır. Yine de her yol koşulu uygulama için uygun değildir. Öncelik her zaman trafikten uzak durmak, görünür olmak ve aracı güvenli biçimde sabitlemektir.
Yola çıkmadan önce yol yardım üyeliğinizin telefonunu ve poliçe bilgilerini çevrim dışı erişilecek biçimde kaydedin. Telefon çekmeyen bölgeler için güzergâhınızı yakınınızla paylaşın. Stepne basıncını düzenli bakım sırasında kontrol listesine eklemek, acil durumda işe yaramayan bir yedekle karşılaşmanızı önler.